Tự nghiệm thu PCCC: Những điểm doanh nghiệp cần lưu ý
Kể từ ngày 1-7, doanh nghiệp được phép tự thực hiện nghiệm thu phòng cháy chữa cháy (PCCC) trước khi đưa công trình vào vận hành. Tuy nhiên, việc giản lược thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc giảm bớt các tiêu chuẩn an toàn PCCC. Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về PCCC và chịu trách nhiệm pháp lý nếu xảy ra vi phạm. Vậy, trong quá trình tự nghiệm thu cần lưu ý những điểm gì?
Chủ trương về tự nghiệm thu PCCC
Vào chiều ngày 11-6, tại buổi họp báo cập nhật tình hình kinh tế – xã hội TP.HCM, Thượng tá Trần Xuân Phương, Phó Trưởng Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ (PC07) Công an TP.HCM, đã thông tin về chính sách cho phép doanh nghiệp tự nghiệm thu PCCC và cơ chế hậu kiểm do cơ quan nhà nước thực hiện sau khi công trình hoạt động.
Theo Thượng tá Trần Xuân Phương, Nghị quyết số 66.18/2026 có hiệu lực từ ngày 1-7 chính thức bãi bỏ thủ tục hành chính về nghiệm thu PCCC. Đây là bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính do Chính phủ triển khai, giúp giảm thiểu chi phí, thời gian và nguồn lực cho cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý nhà nước. Đồng thời, chính sách này hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ đưa các dự án, công trình và phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.
Cơ chế quản lý hậu kiểm vẫn được duy trì
Mặc dù bãi bỏ thủ tục hành chính về nghiệm thu PCCC, cơ quan quản lý nhà nước vẫn giữ nguyên chức năng giám sát nhằm đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn phòng cháy chữa cháy được thực hiện nghiêm túc. Theo đó, công tác quản lý được chuyển sang hình thức hậu kiểm qua các cuộc kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra đột xuất đối với các công trình, dự án và phương tiện giao thông sau khi đi vào vận hành.
Hệ thống hậu kiểm này hoạt động minh bạch, đúng quy định, không tạo thêm thủ tục hành chính hay các cuộc kiểm tra “nghiệm thu trá hình”. Mục tiêu là nhằm giảm bớt phiền hà, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình đưa công trình vào sử dụng mà vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước và duy trì các tiêu chuẩn an toàn PCCC.
Doanh nghiệp cần nắm rõ trách nhiệm an toàn
Thượng tá Trần Xuân Phương nhấn mạnh rằng việc bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu PCCC chỉ cắt giảm khâu thủ tục của cơ quan quản lý nhà nước, không làm giảm đi các điều kiện đảm bảo an toàn. Tất cả các yêu cầu, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về phòng cháy chữa cháy vẫn được duy trì đầy đủ và phải được đáp ứng trước khi công trình được đưa vào sử dụng.
Trách nhiệm bảo đảm an toàn PCCC hoàn toàn thuộc về chủ đầu tư. Chủ đầu tư có trách nhiệm tổ chức thi công, lắp đặt, kiểm tra và tự nghiệm thu công trình đúng quy định, cũng như phải chịu trách nhiệm toàn diện về việc đáp ứng các điều kiện an toàn PCCC trước khi đưa công trình vào vận hành.
Xử lý vi phạm và hậu quả pháp lý
Cơ quan chức năng sẽ kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi không tuân thủ thiết kế PCCC đã được phê duyệt. Đặc biệt, các trường hợp tự ý thay đổi giải pháp kỹ thuật, cắt giảm hạng mục hoặc thiết bị PCCC nhằm giảm chi phí đầu tư mà ảnh hưởng đến mức độ an toàn của công trình sẽ bị xử phạt theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, các chủ thể vi phạm sẽ bị buộc phải khắc phục hậu quả, phục hồi toàn bộ các điều kiện an toàn PCCC theo hồ sơ thiết kế đã thẩm định, nhằm đảm bảo công trình đáp ứng chuẩn an toàn theo quy định pháp luật.
Trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng và có nguy cơ trực tiếp gây cháy nổ hoặc đe dọa tính mạng con người, cơ quan có thẩm quyền có thể ban hành quyết định đình chỉ hoạt động công trình trong một thời gian nhất định, nhằm kịp thời ngăn ngừa rủi ro và bảo vệ an toàn cộng đồng.
Khuyến nghị từ Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH (PC07)
Nhằm bảo đảm an toàn PCCC, các chủ đầu tư, doanh nghiệp cần chủ động lập hồ sơ thiết kế PCCC và thực hiện thủ tục thẩm định thiết kế theo đúng quy định pháp luật.
Quá trình thi công và lắp đặt hệ thống PCCC phải tuân thủ chặt chẽ hồ sơ thiết kế đã được thẩm duyệt. Việc tự ý chỉnh sửa giải pháp kỹ thuật, thay đổi loại thiết bị hoặc cắt giảm bất kỳ hạng mục PCCC nào đã phê duyệt đều bị nghiêm cấm vì ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và an toàn hệ thống.
Công tác nghiệm thu nội bộ về PCCC cần được tổ chức với sự tham gia của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn giám sát, đơn vị thi công và các bên liên quan trước khi đưa công trình vào vận hành. Toàn bộ hồ sơ nghiệm thu, tài liệu kỹ thuật cùng các văn bản liên quan phải được lưu trữ đầy đủ nhằm phục vụ việc quản lý, kiểm tra, thanh tra và truy xuất khi cần thiết.
Các phương tiện, thiết bị PCCC đưa vào sử dụng phải được kiểm định, chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn hoặc đảm bảo đủ điều kiện lưu hành theo quy định, nhằm đảm bảo chất lượng và khả năng vận hành an toàn.
Đồng thời, doanh nghiệp cần thực hiện kiểm tra, bảo trì, bảo dưỡng định kỳ hệ thống và thiết bị PCCC; tổ chức thường xuyên các buổi huấn luyện nghiệp vụ, diễn tập phương án chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, giúp nâng cao khả năng ứng phó trong mọi tình huống khẩn cấp.
Ngoài ra, cần chủ động kê khai, cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời các thông tin liên quan đến công trình, hệ thống PCCC và phương tiện chữa cháy cũng như mọi thay đổi phát sinh trong quá trình vận hành theo yêu cầu của cơ quan quản lý để đảm bảo dữ liệu luôn đồng bộ, tin cậy và hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý, hậu kiểm cũng như xử lý sự cố.
—